Špania Dolina – malownicza osada górnicza zagubiona w słowackich górach

Kilkusetletnie szyby i sztolnie, zabytkowe górnicze domy, wiekowy kościół górujący nad wsią i słynna klopačka, która niegdyś zwoływała górników do pracy. A to wszystko w pięknej scenerii górskiej doliny gdzieś między Velką Fatrą a Niskimi Tatrami. Zapraszamy na relację z krótkiego pobytu w dawnej górniczej osadzie Špania Dolina!

Špania Dolina – malownicza pamiątka po dawnym najważniejszym ośrodku wydobycia miedzi

13 lutego 2020

Może trudno nam w to uwierzyć, ale tutejszy ośrodek wydobycia i hutnictwa miedzi naprawdę był pięćset lat temu największym producentem miedzi na świecie! Co prawda wydobycie zakończono jeszcze w XIX w., jednak do lat 80. XX w. pracę kontynuował zakład przerabiający urobek ze starych hałd z okolicznych miejscowości.

Obecnie miejscowość Špania Dolina zapewne weszłaby w mroki zapomnienia (na stałe mieszka tu mniej niż 200 mieszkańców), jednak na szczęście kilkadziesiąt lat temu ochroną objęto tutejszy zespół XVI-XVIII-wiecznych domów górników. Obecnie stara osada górnicza przekształca się stopniowo w atrakcyjną miejscowość turystyczną. Z całego serca trzymamy kciuki za powodzenie w popularyzowaniu tej malowniczej słowackiej perełki – dawnej osady górniczej zagubionej wśród gór .

Odwiedzamy Španią Dolinę podczas feryjnego pobytu w pobliskich Donovalach. Niestety z powodu rekonwalescencji naszego Grzesia zwiedzanie ograniczamy do krótkiego spaceru po centrum miejscowości. Zarówno zimą, jak i latem można by spędzić tu znacznie więcej czasu, żeby docenić walory historyczne i turystyczne Španiej Doliny. W tym celu warto wykorzystać chociażby przechodzącą przez centrum miejscowości ścieżkę dydaktyczną „Banicky naučny chodnik”, która pozwala odwiedzić wiele pamiątek pozostałych po górniczej przeszłości osady.

Špania Dolina to malownicza osada górnicza, położona niedaleko Bańskiej Bystrzycy.

Od strony praktycznej

Dojazd z miejscowości Donovaly zajmuje niespełna pół godziny. Przed Bańską Bystrzycą musimy skręcić w lewo w malowniczą drogę, doprowadzającą w ok. 3 km na dawny rynek Španiej Doliny. Jest tutaj niewielki parking, bodajże dwie restauracje, a większość atrakcji znajduje się w odległości krótkiego spaceru. Przy sprzyjającej aurze na pewno warto byłoby też powłóczyć się po sąsiednich pagórkach, szukając ładnych ujęć na miejscowość z majaczącymi w tle szczytami masywu Križnej w Velkiej Fatrze.

Nasze wrażenia

Na spacer wychodzi tylko M ze starszymi chłopcami, wychodzący z infekcji Grześ przesypia wycieczkę w samochodzie.

Zaczynamy oczywiście od klopački. Słynny budynek to w rzeczywistości renesansowa siedziba nadzoru kopalń, zbudowana w XVI w. To w wieżyczce tego domu znajdowała się właściwa klopačka, czyli pozioma drewniana deska, w którą uderzał specjalny młotek. Słyszany z daleka dźwięk zwoływał górników do pracy. Obecny wygląd budynku to efekt rekonstrukcji po pożarze, który strawił budowlę w 1981 r. Znajduje się w nim pensjonat i restauracja oraz ekspozycja związana z górniczą przeszłością Španiej Doliny.

Jednym z najcenniejszych zabytków jest zrekonstruowana klopačka, która niegdyś wzywała górników do pracy.

Pozostałości sztolni i szybów, które dzisiaj możemy oglądać, pamiętają działające kopalnie sprzed nawet 600 lat! Jeden z szybów – Ferdynand – miał prawie 300 m głębokości, a jego korytarze boczne liczyły ponad 4 km długości. Do Cesarskiej Sztolni można wejść i zobaczyć, jak niegdyś wyglądała praca górników. Było to jedno z głównych wejść do dawnego kompleksu kopalń. Skąd nazwa? Ano książę Józef, syn cesarzowej Marii Teresy i przyszły cesarz Józef II, właśnie tędy wszedł niegdyś do podziemi i po kilkudziesięciu minutach spaceru wyszedł na terenie miejscowości Stare Hory.

Cesarska sztolnia – tu znajdowało się niegdyś jedno z głównych wejść do kompleksu sztolni

Obecnie kilkadziesiąt metrów sztolni jest udostępnionych do samodzielnego zwiedzania.

Spotykamy duchy dawnych górników.

Sztolnią odbył niegdyś przechadzkę sam przyszły cesarz Józef II

Kopalnie w Španiej Dolinie pracowały do początku XX w.

Wydobywano tu miedź i srebro.

Zabytki

Ozdobą miejscowości pozostają zachowane oryginalne domy górników z XVI-XVIII w. Pod ochroną znajduje się ponad 70 budynków mieszkalnych. Drewniane domki były często oklejane gliną i malowane na biało. Ich charakterystycznym elementem są malownicze  niewielkie okna.

W Španiej Dolinie zachował się cenny zespół dawnych domów górniczych

Charakterystycznym elementem są malutkie okna.

Niestety, tylko niektóre z zabytkowych domów są tak pięknie odnowione jak ten.

Zabudowa Španiej Doliny jest bardzo kameralna – na stałe mieszka tu mniej niż 200 osób.

Taka kameralność ma jednak swój klimat…

Niektóre domy są solidnie naznaczone zębem czasu.

W starym domu przy rynku mieści się regionalna karczma.

W 2004 roku ufundowano górniczy zegar imitujący dźwięk dawnej kołatki.

Ozdoby nawiązują do dawnego życia górników.

Dawna kapliczka

W Španiej Dolinie warto też odwiedzić kościół Przemienienia Pańskiego, zbudowany w stylu romańskim w połowie XIII w. Później świątynia była parokrotnie przebudowywana oraz ufortyfikowana. Zadaszona klatka schodowa pozwala wygodnie dostać się do kościoła po 160 schodach bezpośrednio z poziomu rynku. Stwierdzamy, że takie przykryte dachem schody miały wiele plusów – zimą nie było tam ślisko, a latem nie dokuczał słoneczny skwar.

Nad wsią góruje kosciół Przemienienia Pańskiego.

Kościół pierwotnie wybudowano w stylu romańskim.

Wieża została dobudowana dopiero w 1723 r.

Kościół pięknie komponuje się z górskim otoczeniem.

Wieś słynie obecnie z wyrobu oryginalnych koronek. Spacerując uliczkami można znaleźć sklepiki, które szczególnie w sezonie letnim przyciągają jakże frapującymi napisami „Čipky na predaj”. Proszę się nie gorszyć – chodzi tylko o koronki, które można kupić na pamiątkę u jednej z lokalnych gospodyń ;-).

Cóż to za intrygujący napis?

Proszę się nie gorszyć – wieś słynie po prostu z wyrobu koronek, które w niektórych domach można na pamiątkę kupić.

Bańska Szczawnica – górnicze miasto z listy UNESCO

Bańska Szczawnica to jedno z najstarszych i najpiękniejszych miast Słowacji, od 1993 r. wpisane na listę UNESCO. Warto tu przyjechać szczególnie ze względu na jego górniczą przeszłość – Bańska Szczawnica była jednym z najbardziej znanych miast górniczych w Europie! Aby poczuć chociaż na chwilę atmosferę dawnej kopalni, koniecznie trzeba wybrać się na półtorakilometrowy spacer połączony ze zwiedzaniem podziemnych sztolni w skansenie górniczym. O dawnej świetności Bańskiej Szczawnicy świadczą wspaniałe zabytki skupione wokół Placu Trójcy Świętej i wzgórza Paradajs (sic!). Wisienką na torcie jest piękne położenie miasta w otoczeniu malowniczych Gór Szczawnickich. 

Bańska Szczawnica – skarb ukryty w górach

Informacje praktyczne

Z miejscowości Donovaly dojazd zajmuje około godziny, z Bańskiej Bystrzycy dostaniecie się tu w ok. 30 minut (ale tylko jeśli macie wykupioną winietę – ominięcie płatnego odcinka autostrady spowoduje wydłużenie drogi o prawie pół godziny). Link do strony pozwalającej na zakup słowackiej winiety online: https://eznamka.sk/selfcare/purchase
Winietę (w tej samej cenie) można też bez problemu kupić na stacjach benzynowych, cena najkrótszej winiety 10-dniowej w 2020 r. wynosiła 10 euro.

Bańska Szczawnica nie zmęczy Was tłokiem. W początku lutego w czasie słowackich ferii po mieście kręcili się jedynie pojedynczy turyści. Nie było też problemu ze znalezieniem miejsca do zaparkowania.

Naszym zdaniem wycieczkę warto zacząć od zwiedzenia skansenu górniczego (Banské Muzeum w Prírode), na deser zostawiając sobie spacer po zabytkowym centrum miasta i wizytę w którejś z tutejszych restauracji:)

Skansen górniczy znajduje się na południowych obrzeżach miasta. Parking obok skansenu oznaczony jest jako płatny, opłacany zdalnie, ale pani w kasie skansenu uspokoiła nas, że w zimie nie musimy go opłacać, tym bardziej, że system opłat sms-owych można obsłużyć tylko ze słowackich komórek. Ceny biletów wstępu: W 2020 r za bilet rodzinny płaciło się 20 euro, dodatkowo dla naszego najmłodszego Grzesia musieliśmy wykupić wstęp za 1 euraka (cena dla dzieci 4-6 lat). Zwiedzanie odbywa się o pełnych godzinach, jeżeli zgromadzi się co najmniej 5-osobowa grupa (w naszej grupie o 12:00 było około 30 osób).

Według nas sztolnie skansenu górniczego w Bańskiej Szczawnicy to atrakcja odpowiednia dla dzieci w wieku od 4 lat wzwyż. Niektórym maluchom pewnie może się trochę nudzić, bo przewodnik mówi po słowacku, na trasie zwiedzania nie ma też praktycznie żadnych interaktywnych eksponatów czy prezentacji poza jednym krótkim filmem. Starsze dzieci za to z pewnością docenią możliwość powłóczenia się po wiekowych sztolniach.

Zwiedzanie trwa półtorej godziny i wymaga przejścia około półtora kilometra i kilkudziesięciu schodów (wejście do sztolni znajduje się sporo poniżej budynku kas). Przed wejściem do kopalni zakłada się ochronny płaszcz (warto – z góry kapie!), na głowę wciskamy kask, dodatkowo przewodnik rozdaje górnicze latarki (jedna na dwie osoby).

Po zwiedzeniu skansenu górniczego obowiązkowo trzeba wybrać się do zabytkowego centrum miasta. Na spacer poświęćcie co najmniej godzinę-półtorej. Okolica jest jednak tak malownicza, że w Bańskiej Szczawnicy można spędzić na pewno nawet kilka ładnych dni, łącząc pobyt z wycieczkami w pobliskie Góry Szczawnickie.

Krótka wersja historii Bańskiej Szczawnicy

Tereny dzisiejszej Bańskiej Szczawnicy to dawny obszar aktywności wulkanicznej. To właśnie budowa geologiczna, a właściwie złoża rud metali szlachetnych, stały się podstawą przyszłego bogactwa okolicy. Ślady pierwszej osady górniczej i odkrywkowej eksploatacji żył rud metali na wierzchołki wzgórza Glanzenberg pochodzą z XI w.

Początkowo prace górnicze polegały głównie na ręcznym drążeniu poziomych lub ukośnych korytarzy – sztolni. Wykorzystywano jedynie proste narzędzia – młoty, dłuta i oskardy. Wraz z wyczerpaniem się złóż położonych blisko powierzchni pojawiło się coraz więcej problemów z wydobyciem. Rosły koszty, coraz więcej trudności sprawiała woda dostająca się do sztolni. Dodatkowo w tym okresie (XVI w.) pojawiło się na tutejszych ziemiach zagrożenie ze strony Turków.

Ponowny rozkwit górnictwa zaczął się od XVII w. Od tego czasu tutejsze kopalnie wiodły prym nie tylko w samym wydobyciu rud metali (w samym 1690 r. uzyskano ponad 600 kg złota i 29 ton srebra!). Kluczowe dla znaczenia Bańskiej Szczawnicy były osiągnięcia technologiczne. W 1627 r. po raz pierwszy zastosowano tutaj proch strzelniczy do prac górniczych. W kolejnych dziesięcioleciach wybudowano całą sieć zbiorników wodnych, zwanych „tajchami”, służących gromadzeniu wody, wykorzystywanej potem do napędzania urządzeń górniczych – szczególnie pomp odwadniających podziemne korytarze.

Duże znaczenie miało też założenie w Bańskiej Szczawnicy szkoły górniczej (1735 r.). Od 1763 r,.stała się ona szkołą wyższą, a od 1770 r. przyjęła nazwę Akademii Górniczej (później Akademii Górniczo-Leśnej). Co prawda w 1918 r. szkoła została przeniesiona do węgierskiego Sopron, ale i tak jest najstarszą istniejącą do dzisiaj uczelnią techniczną na świecie!

Obecnie nie działają już w okolicy żadne kopalnie, a miasto wyludnia się. Jednak wpisanie w 1993 r. na listę dziedzictwa UNESCO daje nadzieję, że turystyka i kultura pozwolą Bańskiej Szczawnicy nie tylko przetrwać, lecz także zachować jej niepowtarzalny charakter!

Skansen górniczy (Banské Muzeum w Prírode)

Już przed budynkiem kas stoi kilka starych maszyn górniczych. Ich eksploracja pochłania chłopcom kilkadziesiąt minut czekania na wyznaczoną godzinę spotkania z przewodnikiem. Podczas półtoragodzinnego zwiedzania możemy poczuć na własnej skórze realia podziemnego życia. Na początek zakładamy ubrania ochronne i kaski, dostajemy nawet do rąk prawdziwe górnicze latarki. Początkowo trochę nas to śmieszy, ale potem okazuje się, że w ciasnych tunelach kaski nie raz ochroniły nasze głowy przed solidnym uderzeniem, i kapiąca ze stropów woda nie zmoczyła naszych ubrań dzięki ochronnym płaszczom.

Muzeum Górnictwa na Wolnym Powietrzu

W oczekiwaniu na zejście do sztolni chłopcy oglądają kolekcję pojazdów górniczych

Oczywiście największa frajda to samemu zasiąść za kierownicą

Zwiedzanie zaczynamy od odwiedzenia budynku szybu Ondrej.

Tu zakładamy płaszcze górnicze i kaski.

Do rąk dostajemy latarki górnicze

Wyekwipowani, gotowi do ruszenia w drogę!

Trasa prowadzi po dwóch górnych poziomach związanych z szachtą Ondrej – sztolni Bartłomiej i Jan. Trasa pokonuje ponad kilometr korytarzy, które zostały wydrążone w okresie między XVII a XIX w. Możemy zobaczyć warunki pracy górników, ich narzędzia i maszyny, których używali do wydobywania cennych złoto i srebronośnych rud. Przewodnik opowiada o wszystkim po słowacku, więc mamy pewne trudności ze zrozumieniem szczegółów, co jednak nie przeszkadza w ogólnym odbiorze 😉 Szczególnie ciekawe są elementy techniczne funkcjonowania kopalni – podziemny kierat dla koni, oryginalne pompy, kolejki podziemne itp. Po zakończeniu zwiedzania można też samemu zobaczyć, jak używało się słynnej klopaćki – dającej górnikom sygnał do rozpoczęcia pracy.

Ruszamy do wejścia do sztolni Bartłomiej.

Sztolnie zwiedza się w grupach z przewodnikiem.

Kaski obowiązkowe – nawet dla najmłodszych.

Ostatnie próby sprzętu.

…i wchodzimy pod ziemię!

Podziemna trasa turystyczna ma niespełna 1,5 km długości

Idziemy sztolniami pochodzącymi z XVII-XIX w.

Gdzieniegdzie możemy zagłębić się także w boczne odgałęzienia.

Schematy z rysunkami Agricolli – znanego już nam z kopalni w Złotym Stoku

Szybkim tempem przemierzamy kolejne podziemne korytarze.

Dawne wagoniki górnicze z mechanizmem pozwalającym pokonać różnicę poziomów.

Tu górnicy niegdyś spożywali posiłki.

Dobrze, że mamy płaszcze – ze stropów cały czas kapie woda.

Co krok natrafiamy na kolejne eksponaty.

Obecnie w Bańskiej Szczawnicy nie pracuje już żadna kopalnia.

Dawne sztolnie funkcjonują głównie jako atrakcja turystyczna.

Zwiedzanie kopalni trwa ok. 90 minut.

Na koniec można samemu przekonać się, jak brzmiała kiedyś klopačka, wzywająca górników do pracy.

Schemat trasy turystycznej.

Tutejsza ekspozycja funkcjonuje od 1974 r. i… to daje się odczuć. Na plus trzeba natomiast zapisać to, że czekając na rozpoczęcie zwiedzania, dzieciaki mogą pobuszować w starych maszynach górniczych stojących przed budynkiem kas, w pobliżu jest też atrakcyjny „kopalniany” plac zabaw. Przydałoby się jednak więcej interaktywnych elementów, jakaś przejażdżka podziemną kolejką albo prezentacja multimedialna… Pod tym względem polska kopalnia złota w Złotym Stoku czy też kopalnia soli Salzbergwelt w niemieckim Berchtesgaden biją tutejszy skansen górniczy na głowę. Linki z naszych wycieczek w te miejsca zamieszczamy poniżej:

Kopalnia Złota w Złotym Stoku

Kopalnia soli Salzbergwelt w Berchtesgaden

Bańska Szczawnica – zabytkowe centrum

Starówka skupia się wokół Placu Trójcy Świętej z dominantą w postaci pięknej kolumny morowej tej samej nazwy oraz dominującego nad centrum miasta wzgórza Paradajs (cudowna pisownia, nieprawdaż?:)), na którym rozsiadły się budynki kompleksu Starego Zamku. Oczywiście Bańska Szczawnica na tym się nie kończy, bo na okolicznych wzgórzach zobaczycie chociażby Nowy Zamek czy barokową kalwarię Scharfenberg.

My po długim spacerze po kopalnianych podziemiach zwiedzanie samego miasta potraktowaliśmy trochę po macoszemu. Skupiliśmy się na gastronomii, zaczynając od obiadu w Black M 😉 Później zrobiło się już trochę późno, więc ograniczyliśmy się do kilku ujęć na Placu Trójcy Świętej i podejścia pod kompleks Starego Zamku na wzgórzu Paradajs. Nie wchodziliśmy już na teren zamku i nie oglądaliśmy tamtejszych ekspozycji, ograniczyliśmy się do podziwiania widoków na miasto i otaczające je Góry Bystrzyckie spod zamkowych murów.

Herb Bańskiej Szczawnicy powstał już w XIII w.

Plac Świętej Trójcy to serce Bańskiej Szczawnicy.

Według legendy górników do złota miała doprowadzić salamandra.

Kolumna Trójcy Świętej upamiętnia XVIII-wieczną epidemię.

Autorem kolumny jest Stanetti.

Rzeźbiarz ten wykonał także słynną kolumnę w Kremnicy.

Rynek Trójcy świętej zamyka z jednej strony gotycki kościół św. Katarzyny.

Sąsiadujący z kościołem budynek ratusza sięga korzeniami XIV w. , obecny wygląd pochodzi z XVII w.

W XVI-wiecznej kamienicy mieści się Galeria Jozefa Kollára.

Budynek wyróżnia się piękną malowaną elewacją.

W Domu Hallenbacha mieści się wystawa mineralogiczna.

Piękne stare kamienice na głównym placu miejskim.

Nad miastem góruje Nowy Zamek, zbudowany w obliczu zagrożenia inwazją turecką.

Tuż obok ratusza znajduje się piękna kolumna maryjna

Kolumna Mariacka pięknie współgra z pastelowymi kolorami kamienic.

Wzgórza Paradajs dumnie strzeże Stary Zamek.

Kompleks Starego Zamku został założony przez umocnienie pierwotnie romańskiego kościoła parafialnego.

Baszta Himmelreich jest wyróżniającym się akcentem dawnych fortyfikacji.

Stary Zamek leży na wzgórzu na wysokości 630 m n.p.m.

Stary Zamek można dokładniej zwiedzić po wykupieniu biletów wstępu..

Kompleks zamkowy jest otoczony murami obronnymi

Pięknie zachowana Klopačka (XVII w.) wzywała kiedyś górników do pracy.

 

Bańska Bystrzyca – spacer po zabytkowym centrum miasta

Bańska Bystrzyca, uznawana za jedno z najpiękniejszych słowackich miast, to stolica województwa bańskobystrzyckiego, pięknie położona w kotlinie między trzema masywami górskimi. Swoje dawne bogactwo i znaczenie zawdzięczała przede wszystkim wydobyciu miedzi. Do dzisiaj zachowało się wiele pamiątek z okresu największej świetności miasta. Bańska Bystrzyca dobre miejsce na rodzinny spacer połączony ze zwiedzaniem. A dodatkowo okolice rynku aż roją się od świetnych knajpek, więc z Bańskiej Bystrzycy na pewno nie wrócicie głodni!

Bańska Bystrzyca – miedziana perełka u stóp słowackich gór

Odrobina historii

Dzieje miasta i jego okolicy od początku były związane z wydobyciem złota, srebra, a później miedzi, rtęci i ołowiu. Pierwsze ślady osadnictwa na tutejszych terenach sięgają epoki kamienia! Bańska Bystrzyca prawa miejskie otrzymała w połowie XIII w., kiedy to otrzymała status wolnego królewskiego miasta i przywileje związane z możliwością eksploatowania obfitych złóż rud metali.

Swój rozwój i bogactwo miasto zawdzięczało miedzi. Dobrobyt pomagali budować licznie sprowadzani tutaj, głównie z terenów dzisiejszych Niemiec, osadnicy, wśród których dominowali górnicy i rzemieślnicy. Złote (a właściwie miedziane:)) czasy dla miasta nastały po zawiązaniu w 1495 r. spółki handlowej między Jakubem Fuggerem a Janem Thurzo. Przez kolejne kilkadziesiąt lat ich Ungarischer Handel osiągał gigantyczne zyski w handlu miedzią, będąc jednym z największych przedsiębiorstw handlowych w całym ówczesnym świecie!

Miedziane prosperity skończyło się wraz z najbogatszymi złożami rud miedzi pod koniec XVI w. W kolejnych wiekach rozwijały się tutaj różne gałęzie przemysłu. Pod koniec II wojny światowej w Bańskiej Bystrzycy wybuchło słowackie powstanie narodowe, stąd też nazwa pięknego miejskiego rynku – Námestie SNP. Dzisiaj Bańska Bystrzyca jest nowoczesnym miastem, stolicą słowackiego województwa, czyli kraju bańskobystrzyckiego, jednego z ośmiu okręgów administracyjnych Słowacji.

Nasze wrażenia

Na płatnych parkingach przy głównych ulicach miasta udaje się w miarę łatwo znaleźć miejsce. To oczywiście cieszy, ale dla urody miasta dobrze byłoby stworzyć większy parking podziemny, a samo centrum uczynić strefą wolną od samochodów, ale to oczywiście bolączka wielu miast, szczególnie w naszym regionie Europy.

Większość czasu spędzamy, plącząc się po ogromnym owalnicowym rynku i przyglądając się fasadom gotyckich, renesansowych i barokowych kamienic mieszczańskich. Szczególnie przypada nam do gustu dom Benickiego z pięknym renesansowym portalem. Nad górną, północno-wschodnią stroną rynku dominuje fasada barokowego kościoła św. Franciszka Ksawerego, XVI-wieczna wieża zegarowa oraz –  w pewnym oddaleniu – wieże barbakanu i romańsko-gotyckiego kościoła Wniebowzięcia NMP.

Bańska Bystrzyca to jedno z najpiękniejszych miast słowackich.

Sercem miasta jest duży owalnicowy rynek.

Po lewej – wieża zegarowa z połowy XVI w., po prawej – kościół katedralny pw. św. Franciszka Ksawerego.

Przystajemy na chwilę u podnóża kolumny maryjnej.

Warto wybrać sie na niespieszny spacer po rynku.

Rynek otaczają gotyckie, renesansowe i barokowe kamieniczki mieszczańskie.

Niedawno odrestaurowany budynek ratusza.

Jedną z najcenniejszych kamienic jest gotycki Dom Thurzonów.

Dom Benickiego przyciąga wzrok renesansowymi detalami.

Właśnie w stronę tych najstarszych budowli miasta rusza M. z Tymem, żeby odszukać pozostałości dawnych fortyfikacji miejskich. Do dzisiaj przetrwały trzy baszty, fragmenty murów i świetnie zachowany barbakan. Najcenniejszą budowlą na terenie dawnego grodu miejskiego jest mający swe początki w połowie XIII w. kościół Wniebowzięcia NMP. W jego wnętrzu znajdziemy cenne gotyckie nastawy ołtarzowe czy kaplice z początku XVI w. z ciekawymi gotyckimi sklepieniami i rzeźbami. Z pozostałościami murów miejskich sąsiadują XV-wieczne budowle: kościół świętego Krzyża i tzw. Dom Macieja – późnogotycki pałac.

Z rynkiem sąsiaduje dawne wzgórze zamkowe – na pierwszym planie dawny barbakan.

Obecnie w barbakanie mieści się klub, niegdyś była tu brama wejściowa wprowadzająca za mury zamku.

Dzisiejszy kształt barbakan uzyskał dopiero po przebudowach z XVIII w.

Kościół Wniebowzięcia NMP pochodzi z XIII w.

Do kościoła przylegają gotyckie kaplice.

Dwie wieże – Tolkien tu był?

Późnogotycki Dom Macieja pochodzi z XV w.

Spośród dawnych gotyckich umocnień zachowały się fragmenty murów i trzy baszty.

Jedna z nich spokojnie koegzystuje ze współczesną architekturą.

Brama w dawnych murach wprowadza na miejski cmentarz.

W Bańskiej Bystrzycy można znaleźć wiele przyjemnych zakątków.

Tak właśnie otoczenie rynku prezentuje się spod barbakanu.

Oczywiście można by dłużej poszwendać się po mieście, ale kiszki nam już marsza grają, a do tego chłopaki są na razie w bardzo początkowej fazie rekonwalescencji po grypie, którą wszyscy w trakcie wyjazdu przechodziliśmy, dlatego kierujemy się do wcześniej upatrzonej knajpki Evijo. Nie żałujemy wyboru, ale też warto dodać, że w okolicy rynku dobrych i chyba całkiem niedrogich restauracji jest naprawdę sporo! A to tylko dodatkowa zachęta do odwiedzenia tego pięknego słowackiego miasta – na przykład na spacer i kolację w ramach après ski 😉

Kremnica – „złota” perła słowackich miast górniczych

Bystrzyca – miedziana, Szczawnica – srebrna, a Kremnica – jaka? Złota! To trzy piękne środkowosłowackie miasta z górniczą przeszłością. Kremnica kusi pięknymi zabytkami, a jej kameralna atmosfera zachęca do leniwych spacerów. Sercem Kremnicy jest pochyły rynek z wyjątkowo okazałą Kolumną Świętej Trójcy. Na nim jednak nie warto poprzestać. Koniecznie musicie wdrapać się po 127 stromych schodach na szczyt wieży kościoła św. Katarzyny, żeby podziwiać panoramę miasta i otaczających je malowniczych Kremnickich Wierchów. To przepiękny punkt widokowy!

Continue reading

Prater – park rozrywki w Wiedniu

Prater nieodłącznie kojarzy się z Wiedniem, a ogromny diabelski młyn jest jednym z symboli miasta. Wizyta w tym wyjątkowym parku rozrywki to obowiązkowy punkt programu zwiedzania stolicy Austrii nie tylko dla rodzin z dziećmi. Prater to jednak nie tylko niezliczona ilość lunaparkowych atrakcji. To także otaczające go zielone tereny z infrastrukturą sportową służącą mieszkańcom Wiednia i, może przed wszystkim, tradycja sięgająca korzeniami 1766 r.  – to właśnie wtedy dawne tereny łowieckie Habsburgów zostały udostępnione mieszkańcom Wiednia.

Cały obszar Prateru jest stale otwarty dla odwiedzających, a wstęp na jego teren jest bezpłatny. Płacimy tylko za wejście do poszczególnych atrakcji i dzięki temu nawet w szczycie sezonu nie ma tutaj kolejek. Wiedeński park rozrywki odwiedziliśmy z trójką dzieci w wieku od 5 do 13 lat w sierpniu 2019 r. Zapraszamy na relację z naszej parogodzinnej wizyty na Praterze! Continue reading

Skradin – urocze miasteczko u wrót Parku Narodowego Krka

Skradin to nie tylko wejście do Parku Narodowego Krka. To maleńkie miasteczko wtulone między wzgórza w miejscu, gdzie słodka woda Krki miesza się ze słonymi adriatyckimi falami, to także jedna z najbardziej malowniczych przystani na dalmatyńskim wybrzeżu. O wycieczce do Skradinu warto pomyśleć nie tylko przy okazji wizyty w Parku Narodowym Krka. Śliczna niewielka marina, kameralne brukowane uliczki i wzgórze z ruinami starej twierdzy świetnie nadaje się na spokojny spacer z dziećmi. Nawet w samo południe spotkać tu można tylko pojedynczych turystów. Plażowanie na kąpielisku urządzonym nad brzegiem Krki będzie najlepszym zakończeniem wycieczki!

Continue reading

Trogir – średniowieczne miasto z listy UNESCO

Nie za duże, klimatyczne, pięknie położone, z zachwycającą romańską katedrą i wspaniałymi punktami widokowymi. Brzmi zachęcająco? Trogir to jedno z najatrakcyjniejszych turystycznie miejsc na dalmatyńskim wybrzeżu Chorwacji.

Zwiedzanie warto zacząć od wdrapania się na wieżę twierdzy Kamerlengo – świetnie stąd widać całe miasto. Na starówce koniecznie odwiedźcie piękną romańską katedrę – oglądanie detali romańskiego portalu było atrakcyjne nawet dla naszych starszych dzieci. Wycieczkę możecie zakończyć na plaży – na pobliskiej wyspie Čiovo znajdziecie wiele uroczych miejsc do kąpieli. Continue reading

Nin

Nin – średniowieczne miasteczko morską solą słynące

Nin słynie z pięknych piaszczystych plaż. Plażowanie na Nińskiej Lagunie jest rzeczywiście bardzo przyjemne, zwłaszcza jeśli urozmaicimy je … kąpielą błotną w jednym z największych złóż leczniczego błota w Europie. Gdybyśmy jednak ograniczyli się tylko do plażowania, nie poznalibyśmy prawdziwej twarzy Ninu.

Miejscowość od – bagatela – 1,5 tys. lat słynie z wyrobu soli morskiej. Sól jest produkowana tradycyjnymi metodami do dnia dzisiejszego. O wydobyciu soli można więcej dowiedzieć się w Solanie Nin, w której na turystów czeka niewielkie, ale bardzo ciekawe muzeum.

Nin to także malutka starówka z niezwykle interesującymi kościołami – wśród nich na plan pierwszy wysuwa się kościół św. Krzyża, datowany na 800 r. – to jedna z najstarszych świątyń chrześcijańskich! Nin jest też bardzo ważnym miejscem dla tożsamości narodowej Chorwatów – położony tuż obok kościół św. Mikołaja pamięta ponoć koronacje siedmiu królów Chorwacji. Continue reading

Zadar z dziećmi – od zabytkowej starówki po morskie organy

Starówka w Zadarze jest niewielka, ale pełna wspaniałych zabytków – od pozostałości z czasów rzymskich po przykłady architektury romańskiej, gotyckiej i barokowej. Chyba właśnie te niecodzienne połączenia stylów i fakt, że wiele zabytków powstało dosłownie na ruinach rzymskich budowli, stanowi o wyjątkowości Zadaru.

Warto wspiąć się na szczyt dzwonnicy katedry św. Anastazji – świetnie widać stamtąd pozostałości rzymskiego forum, przedromański kościół św. Donata – jeden z symboli Zadaru – oraz nadmorskie uliczki miasta. Dla rodzin z dziećmi w Zadarze najbardziej interesujące będą morskie organy, znajdujące się na końcu półwyspu, przy promenadzie Riva. A sama promenada to bardzo przyjemne miejsce na spacer! Continue reading

Split z dziećmi – pałac Dioklecjana i punkt widokowy

Split, drugie pod względem wielkości chorwackie miasto, pięknie położone na półwyspie w centrum Dalmacji, może pochwalić się zabytkami sięgającymi czasów starożytnego Rzymu. Najcenniejszym zabytkiem Splitu są pozostałości pałacu Dioklecjana – rzymskiego cesarza panującego w III w n.e. Pałac od 1979 r. figuruje na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Rozmiary i rozmach pierwotnego założenia pałacowego przyprawiają o zawrót głowy!

W związku z tym, że cała starówka Splitu jest jednym wielkim zabytkiem, a dokładne obejrzenie wszystkiego zajęłoby wiele godzin, postanawiamy z dziećmi skupić się głównie na pałacu Dioklecjana, a na koniec wycieczki pospacerować nadmorską promenadą i udać się na punkt widokowy na wzgórzu Marjan. To dobry plan na rodzinne zwiedzanie Splitu! Continue reading